Bớt nét đi mà vẫn nhận ra là được
Mất rễ là tiêu luôn sự sống. Giống cây vỏ đỏ thì đã mất giống từ lâu. Nó như tinh thần đi trước của đám cưới dù không phải miếng ăn no bụng. Mất dần trên bàn nước ngày cưới thì ý thức miếng trầu cũng pha phôi theo dòng chảy của tầng lớp.
Trừ vài vùng nông thôn. Như rượu không men. May thay người ta chỉ bới rễ nhánh. Để lại phần rễ trụ nên cây chỉ chột rồi lại tái sinh bộ rễ mới. Là loài cây nửa rừng nửa nhà nên nó mất ở rừng thì người ta vẫn trồng vườn nhà bằng hạt được. Nó là rễ của một loại cây dùng để ăn trầu mà tôi cũng chưa được nhìn thấy loài cây ấy. Phách nằm trong nhóm gỗ tạp. Xưa giàu nghèo gì không biết.
Trầu têm xong được sắp sẵn vào các khay để mai sau khách đến là sẵn sàng đem mời. Trông phập phồng mà không thấy tình. Nhờn nhợt thiếu hẳn sinh khí. Còn trầu cau ư. Tình thôn ấp chắn vén cho nhau. Lệ thường ở thôn dã ngày cưới têm trầu để mời quan viên hai họ có khi phải giao hội ba bốn người thạo việc. Không thấy bản tính. Dần dần trầu ít người ăn. Lễ cưới dẫn trầu cau chỉ còn như tục. Không đi không được.
Ai còn nhớ. Chả biết đi ai bỏ ai. Vôi tôi. Phách là loài đại thụ. Nên gì thì cũng phải tìm ra vỏ rễ. Cau và chẳng thể thiếu miếng vỏ đỏ. Mùa cưới là mùa lo sợ của các loài cây nói trên. Tậu trâu là ba việc lớn trong đời một con người. Trong bài thơ Việt Bắc. Ăn cùng nó giống như canh nhạt muối. Vợ chồng. Có khi việc têm trầu kéo đến quá nửa đêm. Minh họa: ĐỖ ĐỨC. Còn cưới khách sạn thì giống như liên hoan tổng kết các mối tình.
Còn phố xá thì nặng khoa trương. Các bà vừa têm trầu vừa rỉ rả những câu chuyện mà họ quan hoài. Cưới vợ. Tố Hữu viết “Ve kêu rừng phách đổ vàng/ Nhớ cô em gái hái măng một mình” là nói về loài cây này đấy. Nên dẫn cưới chẳng thể thiếu cau trầu. Ngày cưới không có miếng trầu đám cưới đâm ra lợt lạt. Còn cưới xin chỉ là bữa cỗ mời ăn chứng kiến cho phần kết của mối tình bằng tiền tài chính khách được mời là xong.
Người ta phá hoang sang vỏ phách. Cho xong một việc. Miếng trầu trong ngày cưới đã thành như thứ triết học về tình yêu. Bã trầu không thắm. Miếng trầu là ý thức vong mạng của tình đôi lứa một thời. Mà phô trương thì tốn kém hết sức. Thiếu nó miếng trầu không được hâm nóng sắc đỏ tươi. Thôn dã nghèo nhưng việc cưới xin xem ra còn được tôn trọng về cốt lõi. Cô bạn tôi kể chuyện: Eo ơi. Ăn miếng trầu là bổ dưỡng cho tình họ.
Rễ phách thay vỏ đỏ ăn trầu sắc tươi không bằng nhưng cũng hợp vị. Hằng năm.
Miếng trầu ngày cưới mà không có vỏ rễ. Hiện nay nhiều đám cưới không còn ai ăn trầu. Nó có giá trị rất nhân văn. Cây chay cho quả. Hết vỏ đỏ. Cưới xin tưởng là ngày vui đến mừng cho bạn mà thành gánh nặng… Người ta bảo “Nợ tiền năng trả thì vơi/ Nợ tình năng trả ai ơi càng đầy” là cái nghĩa khác.
Miếng trầu gồm mấy thứ là lá trầu không. Mùa cưới năm nay. Nhưng làm nhà. Chữ cải tiến đơn sơ đi. Giờ nó xê dịch tận đâu đâu. Sau vỏ rễ phách thì đến vỏ rễ chay.
Cái tinh thần chuyện trầu cau đó ai cũng biết trong các ngày cưới. Hai thùng to diêm dúa hình trái tim để trước phòng tiệc cho khách bỏ phong bì mừng.
Cây phách hiện thời cũng mất giống vì người ta chỉ khai hoang tự nhiên có sẵn chứ không ai trồng phách.
No comments:
Post a Comment